Zamek

Siedlisko leży w południowo-wschodniej części Ziemi Lubuskiej utożsamianej z terytorium województwa zielonogórskiego.
Nazwa tej Ziemi pochodzi od plemienia Lubuszan, które zamieszkiwało okolice Sulęcina, Slubic oraz tereny po lewej stronie stronie Odry, gdzie leżał gród Lubusz, stolica plemienia. (obecnie Lebus w Niemczech)
Południową część Ziemi Lubuskiej, czyli tereny nad Odrą i Bobrem, zamieszkiwali Dziadoszanie, o których pisal w LY w. GeograjBawarski, że pobudowali tu silne umocnienia w postaci walów i 20 grodów warownych; wśród nich Glogów, Bytom, Krosno.
Od X do Xlll w. wszystkie ziemie leżące nad Odrą należaly do państwa polskiego i był to okres rozwoju tych ziem; na szlakach handlowych tętnilo życie. Grody nadodrzańskie stawiały dzielnie opór cesarstwu niemieckiemu za czasów Mieszka l, Boleslawa Chrobrego i Boleslawa Krzywoustego. Ziemia Lubuska zespolona ze Śląskiem przeżywała swój rozkwit także pod panowaniem książąt śląskich: Henryka Brodatego i Henryka Pobożnego. Niestety, śmierć H. Pobożnego w bitwie z Tatarami pod Legnicą w 1241 r. zakończyla okres rozwoju. Najstarszy syn Henryka, Boleslaw Rogatka dla uzyskania pomocy zbrojnej pneciw bratu Wladyslawowi sprzedał w 1249 r. część Ziemi Lubuskiej Brandenburczykom (Slubice, Sulęcin, Rzepin). Byl to fakt fatalny w skutkach dla przyszlaści państwa polskiego.
Wkrótce musial zrzec się pozostałej części dziedzictwa na rzecz młodszego brata Konrada, który w 1251 r. utworzyl z tych ziem księstwo głogowskie.
Do 1331 r. zachowało ono niezależność, lecz po śmierci księcia Przemka uznano zwierzchność lenną Luksemburgów, królów Czech i Niemiec. W XIVI w. księstwo głogowskie wraz z całym Śląskiem przechodzi we władanie Habsburgów, a od 1740 r. zostaje włączone do Prus. Po rozbiorach Polski w 1772 r. dzieli los całego zaboru pruskiego.
Pierwsza wzmianka o Siedlisku znajduje się w akcie z 1298 r. o nabyciu kasztelanii bytomskiej przez
Henryka Ill księcia głogowskiego. Zamek jest tu określony jako "castrum Sedlscho ". (do tej nazwy nawiązano w 1948 r. po osiedleniu się tu Polaków używano nazwy Karolat). W 1361 r. kasztelanię bytomską bierze w dzierżawę Mikolaj Rechenberg i pozostaje ona w rękach tego rodu przez 100 lat.
W 1561 r. nabywa tę dzierżawę baron Fabian Schönaich, dowódca oddzialu zaciężnego liczącego 1500 rycerzy. F. Schönaich brał udział w wielu wyprawach wojennych, m. in. w wyprawach króla polskiego Zygmunta Ill Wazy przeciw Moskwie i Turcji. Fabian Schönaich był bezdzietny i spadkobiercą ucrzynił swojego bratanka Jerzego, któremu oprócz rozległych włości przekazał 15 tys. talarów.

Jerzy Schönaich był człowiekiem wykształconym; studiował w Wittemberdae i bliskie mu były idee protestantyzmu. Utrzymywał szerokie kontakty ze szlachtą śląską i czeską. (Urodzil się w Czechach).
W 1595 r. wykupuje dzierżawioną posiadłość i w 1597r. zleca Melchiorowi Deckenhardtowi budowę nowego zamku godnego wielkiego rodu . Dotąd był tu drewniany dworek na kamiennnych obmurowaniach. Projekty wszystkich wznoszonych przez barona Jerzego budowli i fortyfikacji opracował Walenty Saebisch.

Najstarsze jest skrzydło południowe zamku. Wybudowano najpierw jego część środkową zaakcentowaną pięknym kamiennym portalem i attyką. Ta część jest wysunięta ku południowi i ma dwie baszty, które pokryte były miedzianą blachą i z daleka widzialne od strony Odry. W części wschodniej tego skrzydła pomieszczona została reprezentacyjna sala balowa o sklepieniu wspartym na dwunastu pięknie rzeźbionych kolumnach z piaskowca. (Część z nich odnaleziono w czasie odgruzowywania). Na piętrze mieściły się pokoje starszego pana. Część wschodnia jak i zachodnia tego skrrydla zakończona byla wieżyczkami z kamienia polnego i cegly.

W drugim etapie budowy zamku w latach 1601 - 10 r. powstało 3-kondygnacyjne skrzydlo wschodnie i dom bramny. W domu. bramnym w części parterowej na osi znajduje się prxejazd prowadzący dalej przez skrzydło wschodnie na dziedziniec zamkowy. Przejazd obramowany jest kamiennym portalem z pięknym kartuszem herbowym pośrodku. Dom bramny stanowił integralną część obwarowań zamkowych; tu mieściła się zbrojownia. Natomiast w części piętrowej znajdowala się duża sala biblioteczna, do której Jerzy Schönaich sprowadził bogaty księgozbiór z Frankfurtu nad Menem.


W latach 1612 -14 r. powstały fortyfikacje w postaci murów kurtynowych z bastionami i fos. Budował je w/g planów Saebischa architekt Andnej Hindenberger. WXVII i XVlll w. fortyfikacje były remontowane i uzupełniane. W 1757 r. w miejsce mostu zwodzonego przed budynkiem bramnym powstał most murowany z balustradami upiększonymi rzeźbami postaci mitologiczrrych i lwów heraldycznych.
Kaplica zamkowa to ostatnia budowla wzniesiona za życia Jenego Schönbicha. Powstala w latach 1615 - 18 r. Znajduje się na pnedłużeniu skrzydła wschodniego w kierunku północnym. Jest to budowla renesansowa, ale w dekoracji zachowane są elementy gotyckie. Wspaniała kamieniarka w postaci obramowań okiennych, balustrad empor, ambony i tablicy inskrypcyjnej z panegirykiem poświęconym pomięci rycerza Fabiarra została wykonana przez ucznia Caspara Bergera z Legnicy.
Jerzy Schönaich zmarl 27 lutego 1619 r. Warto dodać, że ten wspanialy budowniczy zamku w Karolacie ma też wielkie zasługi w rozbudowie Bytomia. Z jego inicjatywy powstał tu nowy ratusz i piękne renesansowe kamieniczki wokól rynku. On ufundował szpital pod wezwaniem św. Jerzego, pierwszy stały most na Odrze oraz najokazalszą budowlę w mieście - gimnazjum z prawami akademickimi posiadajqce bursę dlo stu uczniów.

Dobra Schönaichów przeszly po śmierci barona Jerzego na kuzyna Jana. Był on również kalwinem, zwolennikiem króla Czech, któremu po klęsce pod Bialą Górą w 1620 r. pomógl w ucieczce. Naraził się przez to cesarzowi i stracił część majątku na rzecz jezuitów głogowskich. Musioł opuścić zamek w Karolacie i zamieszkal w divorku w Tarnowie Polskim, gdzie zmarl w 1631 r.
Po zakończeniu wojny 30-letniej w 1648 r. Hans Georg Schönaich odryskal dobra rodzinne. Zamek był
jednak częściowo spalony przez Szwedów, którzy go przez pewien czas zajmowali.

Okres ponownej świetności przeżywa zamek od 1710 r. za Jana Karola Schönaicha. Na jego polecenie architekt Wagner z Kożuchowa wznosi dwa nowe skrzydla: zachodnie i pólnocne. Do kaplicy dobudowana zostaje parterowa krypta, w której chowano odtąd członków rodu. Przedtem chowano ich w kaplicy kościoła w Bytomiu. W ten sposób cztery skrzydła zamknęły dziedziniec o wymiarach 56 x 46 m. W skrzydle zachodnim znajdowaty się pięknie urządzone pokoje gościnne. Nad centralnym wejściem umieszczono kartusz herbowy z datą 1715 r. Północne skrżydło centralnym przejazdem łączyło dziedziniec glówny z nowopowstałym dziedzińcem gospodarczym, przy którym znajdowda się okazała stajnia.
Jan Karol zajmował na dworze króla pruskiego stanowisko radcy konsystorskiego na okręg śląski. W 1740 r. uzyskał tytul książęcy, a jego ziemie stanowiły wolne baronostwo.

Po nim posiadłość przejął najstarszy syn Hans Karol. W rozbudowie zamku nie nastąpiły jui istotne zmiany.
W pierwszej polowie XVlll w. założony został piękny ogród ozdobny za skrzydłem południowym. W latach 1870-80 powstał w tym miejscu neorenesansowy ogród przylegający do wielkiej sali kolumnowej, stanowiący niejako jej przedłużenie w wolnej przestrzeni. W parku dokonano nowych nasadzeń; w efekcie powstał park krajobrazowy. W miejscu zachodniego odcinka fosy powstała aleja grabowa. Zadrzewiono również północną i wschodnią partię terenu ograniczonego fortyfikacjami. Południowy stok opadający ku Odrze obsadzono krzewami bzów, wzdłuż rzeki zalożono promenadę.

Dobra Schönaichów były rozległe; w/g Kodeksu Dyplomatycznego Śląska w ramach dóbr rycerskich Karolat-Bytom znajdowaly się wioski: Biecz, Bytom, Karolat, Bielawy, Dębianka, Grochowice, Borowiec, Lipiny, Radocin, Piękne Kąty, Różanówka, Tarnów Polski.
Ród Schöaichów dotrwał tu do stycznia 1945 r. W lutym 1945 r. wkroczyli do Karolatu żolnierze Armii Czerwonej i zamek zostad zajęty przez Komendanturę Wojskową. Gdy w kwietniu ruszyła ofensywa na Berlin, żolnierze wysadzili zamek niszcząc skrzydła: południowe, zachodnie i północne. Pozostało tylko skrzydło wschodnie, krypta i dom bramny.

W latach 1950-60 r. starano się zabezpieczyć zamek przed dalszym niszczeniem. Z inicjatywy Wojew. Konserwatora Zabytków oszklono okna, zabezpieczono wejścia, zreperowano dachy na istniejących budynkach.
Ciekawy okres przeżywa zamek w latach 1964 - 74 r., gdy siedzibę obrał tu sobie szczep harcerski im. Kornela Makuszyńskiego z Zielonej Góry z druhem Zbigniewem Czarnuchem. Piękny niszczejący zamek stał się bazą terenową Makusynów. Zabrali się dzielnie do odgruzowywania placów i zabezpieczania ruin. Organizowali turnieje rycerskie i widowiska plenerowe dla innych szczepów harcerskich i miejscowej ludności. Niestety, druh Czarnuch musial odejść z Zielonej Góry i szczep po pewnym czasie przestał istnieć.

W latach 1986 - 89 r. dzięki inicjatywie naczelnika gminy inż. Józefa Krajewskiego przeprowadzony został remont kapitalny istniejących budynków w oparciu o dokumentację techniczną Lubuskiego Przedsiębiorstwa Budowlanego, które miało zamiar zmodernizować istniejące budynki, a nawet odbudować zniszczone skrzydła na ośrodek wczasowy dla swych prarcowników. Koszty przedsięwzięcia przerastały jednak ich możliwości finansowe. Teraz ograniczono się do remontu istniejących budynków uzupełniając dokumentację o instalacje c. o. i wod-kanalizac. Ustalono nowe funkcje pomieszczeń: kryptę grobową zadaptowano na kawiarnię, kaplicę na salę widoowiskową i koncertową, sale w skrzydle wschodni na pomieszczenia dla różnych sekcji Gminnego Ośrodka Kultury. W domu bramnym w pierwotnej sali bibliotecznej znów pojawiły się pólki z książkami, gdyż znalazła tu pomieszczenie Gminna Biblioteka Publiczna. Na drugim piętrze urządzono mieszkanie dla dozorcy. W ten sposób do starego zamku znów wrócilo życie.

Statystyka

Gminę Siedlisko stanowi 10 wsi ugrupowanych w pięciu sołectwach co stanowi łacnie 3 509 mieszkańców.

Na terenie Gminy działa 256 gospodarstw indywidualnych uprawiając powierzchnię 1598 ha.

Gmina Siedlisko jest gminą rolniczą, bez zakładów przemysłowych. na terenie gminy istnieje sieć drobnych zakładów produkcyjno handlowych (piekarnie, cukiernie, wytwórnia makaronu oraz produkcji figur ogrodowych). Ogółem zakłady te zatrudniają 114 osób.

Zatrudnienie w placówkach oświatowych na terenie gminy przedstawiają się następująco:

Zespół Placówek Oświatowych w Siedlisku:

  • 22 nauczycieli pełno zatrudnionych
  • 5 nauczycieli w niepełnym wymiarze czasu pracy
  • 9 pracowników obsługi i administracji

Szkoła Podstawowa w Bielawach:

  • 13 nauczycieli w tym 1 niepełnozatrudniony
  • 5 pracowników obsługi

Przedszkole w Siedlisku (łącznie z grupą w Bielawach):

  • 7 nauczycieli
  • 6 pracowników obsługi

Struktura gleb przedstawia się następująco:

  • klasa II 20ha, 20%
  • klasa III 2103ha, 42%
  • klasa IV 1432ha, 29%
  • klasa V 720ha, 15%
  • klasa VI 630ha, 13%

Leśnictwo

Lasy zajmują w gminie obszar 3387 ha, na tym obszarze gospodarują trzy leśnictwa: w Siedlisku, Ustroniu i Czerwonaku. Podlegają one Nadleśnictwu w Nowej Soli.
Leśnictwem w Siedlisku kierował od 1946 - 1966 roku Jerzy Łuczycki; obecnie funkcję leśniczego pełni Andrzej Czaykowski.
W Czerwonaku przez 30 lat leśniczym był Stanisław Walewski, a obecnie ftunkcję tę pełni Czesław Piątyszek.
W Ustroniu w pierwszych latach po wojnie leśniczym był Franciszek Bałazy, potem p. Sobalak, Andrzej Gradziuk, następnie przez dwa lata Adam Magulewski z Przyborowa; od 2.11.94 Tadeusz Czaykowski. W lasach naszej gminy dominują sosny, w pasie nadodrzańskim występują lasy liściaste z przewagą dębów; rosną tu też graby, klony, jesiony, olsze, lipy oraz świerki.
W sprzyjających wanmkach występuje w naszych lasach obfitość grzybów, głównie w rejonie Borowca, ale także w Siedlisku w kierunku Lipin.
W roku 1988 wystąpiła obfitość kurek, które eksportowano w stanie świeżym i solonym do NRD i Berlina zachodniego. Do naszych lasów przyjeżdżająna grzyby wycieczki autokarowe z ośrodków przemysłowych szczególnie w wolne soboty. Mniej jest chętnych do zbierania jagód, ale miejscowa ludność zbiera je pracowicie jako cenne źródło witamin i przysmak na zimę w postaci suszonych owoców i kompotów.
W lasach żyją jelenie, samy, dziki, lisy, borsuki, kuny i zające. W pasie nadodrzańskim są też czaple i żurawie ( od 1992 r.),
W leśnictwach prowadzi się planową gospodarkę zmierzającą do utrzymania drzewostanu; więcej się nasadza niż wycina.
Rocznie pozyskuje się w całej gminie około 12 tys. m3 drewna pochodzącego z wycinki i czyszczeń, natomiast nasadza się rocznie ok. 15 ha.
Pozyskane drewno ma różne przeznaczenie: są to żerdzie, papierbwka, kopalniaki, tarcica, na płyty meblowe, drewno opałowe.Zdjęcie lasu

Od 1992 roku istnieje przy Nadleśnictwie Ośrodek Transportu Leśnego posiadający sprzęt do zrywki i wywozu surowców stosowych, ale Nadleśnictwo korzysta też z siły pociągowej konnej i traktorowej rolników indywidualnych. Od 1992 roku działają też prywatne zakłady usług leśnych pozyskujących drewno.
Dla ochrony lasów przed pożarami zbudowano w Siedlisku przy leśniczówce wieżę obserwacyjną z beli drewnianych. Z czasem belki uległy zniszczeniu i podczas wichury wieża się zawaliła. W 1987 roku zainstalowano na wysokim maszcie kamerę telewizji przemysłowej; w okresie letnim w leśniczówce przy telewizorze dyżurują na zmianę dwie osoby. Na naszym terenie występowały pożary leśne, ale na szczęście o niewielkim zasięgu.
Przy każdej leśniczówce prowadzono kiedyś szkółkę dla produkcji sadzonek. Obecnie szkółkarstwo skupione jest przy Nadleśnictwie, którego szkółki znajdują się w Przyborowie.
Natomiast w Siedlisku prowadzona jest Wyłuszczarnia Nasion. Została założona paez Niemców w 1936 roku na miejscu starego browaru. Niemcy suszyli najpierw szyszki w piecu piekamiczym, potem właśnie w 1936 r., zbudowali specjalny piec, który bez żadnego remontu działa do dzisiaj. Spala się w nim wyłuszczone szyszki, czyli materiał odpadowy prowadzonej produkcji. Nowoczesne piece w wyłuszczamiach opalane są koksem, co podraża produkcję. Jakość nasion z tutejszej Wyhiszczarni jest najlepsza w Polsce. Uzyskuje się też dobrą wydajność, a mianowicie 1,9 kg nasion ze 100 kg szyszek. Na jeden zasyp daje się 500 kg szyszek.
Wyłuszczarnia w Siedlisku obsługiwała cały Zielonogórski Zarząd Lasów Państwowych, tzn. 17 nadleśnictw naszego województwa oraz część województwa poznańskiego obejmując teren od Gubina po Konin. Od 1992 roku Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Poznaniu umchomiła własną wyłuszczarnię nasion, w związku z czym zmniejszyi się przerób szyszek w Siedlisku.
Każde nadleśnictwo dostarcza własny materłał pochodzący z wyznaczonych drzewostanów gospodarczo-nasiennych .w wieku rębnym. W tym wypadku szyszki przeznaczone do łuzczenia zrywarne są z ziemi po dokonaniu zrębu. Są one jednak także zrywane z rosnących drzew w drzewostanach nasiennych wyłączonych, często z drzew doborowych: Szyszki pochodzą także z plantacji nasiennych, w których 2-letnie sadzonki są ścinane i szczepione rzezami ze starych drzew w drzewostanach nasiennych. W ten sposób przyspiesza się otrzymywanie pożądanego materiału nasiennego; z normalnie rosnącego drzewa szyszki można otrzymać po 20 latach, natomiast z drzew szczepionych po 8 latach.

Każdą partię szyszek przywiezioną z danego nadleśnictwa łuszczy się oddzielnie, po czym czyści się dokładnie maszyny i sita. Czyszczenie odbywa się też po gatunkowych partiach szyszek. Suszy się bowiem szyszki sosny pospolitej, modrzewia europejskiego, świerka, sosny czarnej, sosny wejmutki oraz daklezji. Każda partia nasion otrzymuje dokładną metrykę.
W latach 1985-88 przeprowadzono modernizację zakładu dla polepszenia warunków pracy. Należy dodać, że w 1949 roku zbudowano przy Wyłuszczarni drewniany magazyn dla szyszek. Przed modernizacją był tu również prowadzony warsztat naprawczy pił motorowych, który obecnie został przeniesiony do Przyborowa.
Kierownikami Wyłuszezarni byli: na początku Jerzy Łuczycki, leśniczy, który urochomił ją i zajmował się równocześnie pracąw leśnictwie, dopóki nie sprowadzono specjalisty. Był nim przybyły z Czech Rudolf Jelinek; gdy odszedł na emeryturę kierownikiem został Zdzisław Rutkowski. Po jego śmierci funkcję kierownika pełnił Władysław Kieczur, a od 1 stycznia 1982 roku kierownikiem jest jego syn, Ryszard Kieczur.
Oprócz kierownika Wyłuszczarnia zatrudnia 10 osób: po 2 osoby na 3 zmiany, przy piecu, 2 osoby do prac magazynowych.

Położenie

W przygotowaniu...

Klimat

Nasza gmina leży w południowo-wschodniej części województwa zielonogórskiego, 10 km od Nowej Soli, 33 km od Zielonej Góry, 25 km od Głogowa. Zaludnienie wsi Siedlisko jest zagrodowo-mieszkaniowe w postaci zwartej wydłużonej po obu stronach drogi biegnącej w pewnej części wzdłuż Odry (Siedlisko górne); druga część wsi leży w dolinie i odbiega od Odry w kierunku wschodnim (Siedlisko dolne). Długość wsi wynosi 3 km. Obszar wsi pochyla się radialnie we wszystkich kierunkach - najwyżej położoną częścią jest Siedlisko górne. Urozmaicenie rzeźby terenu jest wynikem wydarzeń geologicznych; obszer ten był trzykrotnie nawiedzany przez lodowiec, w wyniku powstały ciągi I moren czołowych.

mapa temperaturWażnym elementem zlodowacenia jest istnienie szerokiej, płaskodennej doliny zwanej pradoliną Głogowsko-Barucką. Cała gmina leży w jej obszarze. Obszar ten należy do najciekawszych na Ziemi Lubuskiej. Sitęgają, tu wpływy kotliny Wrocławsko-Legnickiej. Cechą charakterystyczną jest długi okres wegetacji wynoszący 222 dni. Średnia temperatura roczna wynosi 8°C ( w ostatnim 10-leciu 8,9°C); W okresie maj-lipiec 15.8°C, kwiecień-sierpień 14,3°C. Liczba dni gorących wynosi 34-36 w roku. Zimy są łagodne, trwają około 72 dni, średnio mamy 44 dni z pokrywą śnieżną, ale w 1987 było aż 75 dni ze śniegiem, natomiast w latach 1990, `91, `92, tylko 23, 30, 33 dni. Opady są niewielkie, wynoszą średnio 568 mm rocznie. Najobfitszy w ostatnim dziesięcioleciu był rok 1987- 629 mm, najskąpsze lata 1991 i 92, kiedy wynosiły tylko 396 i 410 mm. Rozkład opadów w poszczególnych miesiącach przedstawia się następująco: styczeń - 37 mm, luty - 29 mm, marzec - 37 mm, kwiecień - 39 mm, maj - 58 mm, czerwiec - 67 mm, lipiec - 74 mm, sierpień - 58 mm, wrzesień - 4~ mm, paździetnik - 42 mm, listopad - 37 mm, grudzień - 41 mm..

Przeważają wiatry zachodnie. Osią hydrologiczną jest Odra. Stan jej wód jest zmienny: wczesną wiosną często następują wylewy, czasem występują też w okresie letnim.
Kiedyś wylewy rzeki powodowały klęski żywiołowe. Największe powodzie wystąpiły w latach: 1726, 1785, 1804 i 1899. Na obszarach zalewowych powstały ciężkie gleby madowe, podczas gdy na terenach wyżej położonych występują gleby bielicowe i brunatne.

Więcej artykułów…

  1. Infrastruktura
  2. Historia

Dane adresowe

Urząd Gminy Siedlisko
Plac Zamkowy 6
67-112 Siedlisko

 

NIP: 925-10-03-012
REGON: 970770385

Dane kontaktowe

Tel. 68 388 32 11 lub 18
Fax. 68 388 32 18
E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

BIP: bip.siedlisko.pl
WWW: siedlisko.pl

qrcode